Gelezen: ‘De Wederhelft’ van Gunn-Britt Sundström
Dit is de eerste keer dat ik hier een boekrecensie schrijf. Het is ook de eerste keer dat ik een boek las dat zoveel parallellen beschrijft met mijn eigen leven, dat ik dit met de wereld wil delen! Ik kreeg het als ‘boek van de maand’ van de NRC doorgestuurd.
Het speelt zich af rond 1976, de tijd vóór mobiele telefoons en sociale media waarin de hoofdpersoon de dertig nadert. In die periode naderde ik ook de 30. Zij zoekt gedreven naar antwoorden op levensvragen rond het aangaan, verdiepen en behouden van intieme relaties. Ze worstelt met het spanningsveld rondom nabijheid en distantie, tussen overgave en autonomie en rationaliseert alle vragen die zij daarbij tegenkomt. Sterker nog: ze wil al deze vragen met alle belangrijke mensen uit haar omgeving bespreken en analyseren. Het brengt haar uiteindelijk, dat houd ik aan deze roman over, niet tot antwoorden maar tot berusting: het leven heeft voor haar geen veilige duurzame relatie in petto waarbinnen alle worstelingen rond genoemde thema’s tot rust kunnen komen.
In Hebban (een socialenetwerk-site voor boekenliefhebbers) staat: “in vlijmscherpe dialogen en geestige overpeinzingen legt Sundström bloot hoe ingewikkeld het is om lief te hebben zonder jezelf te verliezen.” Zo lijkt het alsof het een tamelijk veel voorkomend probleem is; geruststellend, maar toch …
Het is een tamelijk omvangrijk boek: de e-boekversie (volgens mijn instellingen dan) telt 450 pagina’s. Ik kon het zeker niet in één keer uitlezen omdat het veel concentratie maar ook geduld vraagt om wat er gezegd en gedacht wordt te kunnen verwerken en wat afstand te nemen. Uit recensies van sommige andere lezers begrijp ik ook dat het voor hen veel herhalingen bevat. Zo kijk ik er niet tegenaan: er wordt een soort circulair proces beschreven waaruit duidelijk wordt hoe ingewikkeld de menselijke psyche in elkaar kan zitten en wat wel respectievelijk niet te veranderen is of iets daar tussenin: door het proces te begrijpen kun je ermee leren leven of je eraan overgeven.
Ik denk dat veel van mijn contacten, en misschien ook lezers van deze website, mijn levensverhaal ook zien al een zich eindeloos herhalend proces dat maar ‘niet opschiet’ en waarmee ik anderen kan vervelen en mezelf misschien ook geen plezier doe. Ook ik wil begrijpen wat mij toch mijn leven lang al heeft tegengehouden om mij over te (durven?) geven aan anderen en om te accepteren dat het leven niet gaat over perfect passende relaties maar over het ‘spel’ van geven en nemen. Grenzen zijn, volgens de ‘normale’ wereld niet absoluut maar rekbaar en misschien wel vloeibaar. Die onzekerheid maakt dat ik me vrijwel nooit helemaal veilig voel. Ik heb ook de behoefte om veel met anderen te bespreken en door te akkeren; daar zit natuurlijk niet iedereen op te wachten helaas.
Waar ik een onvermogen voel om mijn geworstel met anderen, zelfs met heel goede vrienden te (durven) delen, zou ik willen vragen: lees dit boek. En je begrijpt mij misschien beter?
Stiekem neem ik in de hoofdpersoon ook trekken waar die ik in mijn leven als kenmerken van mijn eigen autisme herken. Ik zou dit boek dat ook, met de nodige slagen om de arm, willen aanbevelen aan mede-autisten en daarbinnen vooral generatiegenoten die in dezelfde tijd rond de dertig waren (beetje ruim nemen hoor!). Het verhaal vertelt misschien ook jouw verhaal? In die tijd was autisme/asperger nog geen item, zeker niet voor vrouwen. Bij mij zou het toen nog zo’n 40 jaar duren voordat dit bij mij werd vastgesteld.
Oja, nog even: in deze roman worden veel intieme relaties aan- en afgeknoopt en zijn vaak alleen al ingewikkeld doordat er tegelijk ook parallelle relaties spelen. Zo’n ‘veelvraat’ was ik toen niet 😉. Het illustreert wel dat een overzichtelijke één op één relatie voor de hoofdrolspelers in deze roman ook zijn ‘bedreigingen’ kent.
Nog even terug naar deze roman. Hoewel ik veel parallellen vind met mijn eigen levensverhaal (niet alleen de tijd en levensfase, maar ook het geworstel dat ik hierboven beschreef) moet je er wel tegen kunnen dat er in sommige stukken tamelijk veel citaten en verwijzingen naar bijbelteksten en naar (o.a.) Griekse wijsgeren in staan. Ik kan daar doorheen lezen (ik zet mijn aandacht dan even op een lager pitje)..
Gun-Britt Sundström: ‘De Wederhelft’ (1e druk 1976)
Uitg. Singel
Vert. Janny Middelbeek-Oortgiesen
ISBN 9789044549973
